Radio Siódma 9: Paweł Andryszak, nauczyciel fizyki, nagrodzony za pracę na rzecz rozwoju kreatywności w Polsce

Gościem Bartosza Święcińskiego w Poranku Siódma9 był Paweł Andryszak, nauczyciel fizyki, nagrodzony za całokształt pracy na rzecz rozwoju kreatywności w Polsce.

Zapraszamy do wysłuchania inspirującej rozmowy z Pawłem Andryszakiem – nauczycielem fizyki w I LO w Białymstoku, Trenerem utytułowanej drużyny „omeGANG” oraz tegorocznym laureatem indywidualnej Nagrody Ducha DI, przyznanej podczas marcowej XIX Ogólnopolskiej Olimpiady Kreatywności.

W wywiadzie dla „Poranka Siódma9” Paweł opowiada o tym, jak program "Destination Imagination" rewolucjonizuje polską szkołę i dlaczego w dobie sztucznej inteligencji to właśnie kompetencje miękkie stają się naszą największą przewagą.

Z tego nagrania dowiesz się:

• Jak wyglądała droga drużyny „omeGANG” do zwycięstwa w wyzwaniu technicznym i nominacji na finały światowe Global Finals 2026 w Kansas City;

• Na czym polega fenomen obowiązkowego przedmiotu „kreatywność”, który Paweł stworzył i prowadzi w białostockim liceum już od sześciu lat;

• Dlaczego w DI sztuczna inteligencja nie zastąpi uczniów i dlaczego premiujemy rozwiązania nieszablonowe, których nie da się „skopiować z internetu”;

• Jak budować drużynę opartą na wąskich specjalizacjach, w której nie ma jednego lidera, a sukces zależy od perfekcyjnego zgrania całego zespołu;

• Z jakimi wyzwaniami finansowymi i organizacyjnymi wiąże się wyprawa po „amerykański sen” i jak wspierają ją lokalne samorządy oraz darczyńcy.

Paweł podkreśla, że w Programie DI najważniejsze jest poczucie sprawstwa – przekonanie młodych ludzi, że dzięki ciężkiej pracy i współpracy są w stanie rozwiązać każde, nawet najbardziej złożone zadanie.

Zapraszamy do wysłuchania całości rozmowy tutaj: https://youtu.be/bKws1aM-1uQ

#Siódma9 #bartoszświęciński #PawełAndryszak

---

Transkrypcja rozmowy:

Redaktor Bartosz Święciński: Gościem poranka 79 jest Paweł Andryszak, nauczyciel fizyki w pierwszym LO w Białymstoku oraz opiekun trener grupy OmeGANG. O których sukcesach powiemy zaraz? Dzień dobry.

Paweł Andryszak: Dzień dobry. Witam pana redaktora, witam radio słuchaczy. No i właśnie o tym sukcesie porozmawiamy, a mianowicie uczniowie waszego liceum, uczniowie grupa OmeGANG wygrała olimpiadę kreatywności „Destination Imagination” i dzięki temu będziecie reprezentować Polskę na Global Finals w Kansas, w USA.

Redaktor Bartosz Święciński: Zacznijmy od początku, żeby wyjaśnić naszym słuchaczom, czego dotyczy ta olimpiada kreatywności, bo no słyszałem o olimpiadzie matematycznej, ale nie o olimpiadzie kreatywności.

Paweł Andryszak: No olimpiada kreatywności „Destination Imagination” jest realizowana w kilkudziesięciu krajach na całym świecie. Olimpiada bazuje na tym, że dzieci właściwie od zerowego poziomu, czyli od poziomu przedszkola aż do poziomu uniwersyteckiego, wykonują przeróżne wyzwania, które mają za zadanie no sprawdzić ich poziom kreatywności, poziom można powiedzieć ich drużynowego zgrania oraz tworzenia innowacji czy kreowania przeróżnych elementów, począwszy od wyzwań typowo artystycznych czy improwizacyjnych, no a skończywszy na wyzwaniach naukowych, technicznych czy konstrukcyjnych.

Redaktor Bartosz Święciński: To to rozumiem, że taka grupa no musi być wszechstronnie uzdolniona albo dobieracie tam ludzi, którzy nie wiem, jeden jest lepszym humanistą, jeden lepszy jest w improwizacji, a drugi ma umysł ścisły, jest lepszy z matematyki, czy ci ludzie są oni wiedzą o wszystkim.

Paweł Andryszak: To znaczy, no teraz już takich uczniów poziomu renesansowego, że każdy się zna na wszystkim, to raczej nie ma. Więc oni się bardzo specjalizują i drużyna działa w ten sposób. Tutaj jakby nasze klasy politechniczno-kreatywne działają w ten sposób, że mamy w drużynie i świetnych aktorów, i świetnych ludzi od programowania, od elektroniki, od elementów mechanicznych, od pracy scenicznej, od tańca, śpiewu. No jakby tutaj drużyna pracuje jako jeden taki wspólny twór, gdzie nie ma lidera, tylko każdy ma swoje zadanie do wykonania.

Redaktor Bartosz Święciński: To proszę powiedzieć jak tak olimpiada wygląda.

Paweł Andryszak: Olimpiada w Polsce olimpiada wygląda w ten sposób, że zazwyczaj gdzieś tam na początku sezonu, czyli we wrześniu, październiku dostajemy ze Stanów Zjednoczonych przetłumaczone wyzwania. No i wyzwania, tak jak już wspomniałem, są w sześciu dziedzinach. I wtedy taka drużyna pracująca w projekcie wybiera sobie, które wyzwania jest dla niej akurat w tym roku atrakcyjne. My wybieramy od wielu, wielu lat wyzwania techniczne, ponieważ tak jak powiedziałem w programie nauczania w klasach kreatywnych w pierwszym w Białymstoku mamy rozszerzone matematykę i fizykę oraz dodatkowy przedmiot kreatywność. No i w ten sposób wybraliśmy wyzwanie techniczne. Większość drużyn wybiera inne. No i później pracuje się nad takim wyzwaniem, które jest opisane dokładnie, jak wygląda punktacja i tak dalej. No i takie wyzwanie miało miejsce w Stanach Zjednoczonych, tak? Oni to produkują, wysyłają na cały świat i wszystkie szkoły, które są zrzeszone w projekcie Destination Imagination wykonują swoje prezentacje właśnie w marcu w swoich krajach.

No i dzięki temu później po wykonaniu tak zwanego wyzwania drużynowego, to jest ośmiominutowe w której w tym roku mieliśmy przedstawić kreatywny teleturniej, w którym miały być gadżety techniczne, miało być ujawnienie postaci i miało być olśnienie postaci. No i tak pracowaliśmy.

Do tego do tych punktów z wyzwania drużynowego dolicza się również punkty z wyzwania na już. Wyzwanie na już to jest tak zwany instant challenge i to jest wyzwanie pięciominutowe, które jest całkowitym zaskoczeniem, czyli przychodzimy, dostajemy materiały i w 5 minut mamy coś stworzyć.

Redaktor Bartosz Święciński: I co to było w waszym przypadku tym razem?

Paweł Andryszak: No niestety nie mogę o tym mówić, bo jest klauzula poufności. Natomiast z reguły są to wyzwania, które są stworzone z materiałów ogólnodostępnych, czyli na przykład mogę powiedzieć co było w ubiegłym roku. W ubiegłym roku trzeba było skonstruować 5 minut z elementów ogólnodostępnych – na przykład mieszadełek do kawy plus słomki plus gumki recepturki plus naklejki na listy – stworzyć podstawę do książki, która w pierwszej części musiała być jak najwyżej pionowo, a w drugiej części jak najwyżej poziomo.

Redaktor Bartosz Święciński: No jest to bardzo ciekawa rzecz. Mówiąc szczerze słyszę o tym po raz pierwszy. Jak dowiedziałem się o tym, że odniesiecie sukces w tej olimpiadzie. Powiedział pan, że macie przedmiot taki jak kreatywność?

Paweł Andryszak: To jest przedmiot dodatkowy. I wielu uczniów tam uczęszcza na ten przedmiot. Przedmiot kreatywność został przeze mnie stworzony jako innowacja tutaj w pierwszym liceum w Białymstoku i ten przedmiot funkcjonuje u nas już od sześciu lat. Jest to przedmiot, który został stworzony na bazie projektu Destination Imagination i z tego przedmiotu normalnie uczniowie mają zaliczenia, mają projekty, nie mają podręczników, nie mają zeszytów, pracują na każdych zajęciach w grupach i są to przeróżne wyzwania – wyzwania od sensu stricte technicznych czyli takich w których coś budują, konstruują przez wyzwania artystyczne typowe które dzieją się u nas na scenie ponieważ też mamy scenę taką salę teatralną w szkole więc też typowo artystyczne. No i są jeszcze takie mieszane wyzwania w których muszą coś stworzyć a następnie to zaprezentować na scenie.

Więc tych wyzwań jest bardzo dużo. No a przedłużeniem tego przedmiotu są wyzwania na przykład klasa na klasę, czyli wyzwania całodniowe lub obóz kreatywny dla uczniów tychże klas który zawsze odbywa się właśnie w maju wtedy, kiedy starsi idą na matury to my mamy obóz i na tym obozie już jest to typowo pod taki poziom olimpijski, czyli tam mamy extreme challenge, czyli wyzwanie 24 godzinne takie jak na przykład mieliśmy w Katarze czy w Chinach.

Redaktor Bartosz Święciński: I uczniowie chętnie chodzą i biorą udział?

Paweł Andryszak: To znaczy przedmiot jest obowiązkowy więc trudno powiedzieć o tym, żeby nie mogli chodzić, bo chodzą normalnie tak jak mamy wszystkie przedmioty dodatkowe.

Redaktor Bartosz Święciński: A czy są żywo zainteresowani tym wszystkim?

Paweł Andryszak: Sądzę, że tak bo oni bardzo chcą pracować w grupach bardzo chcą wyjść z tych ławek robić coś czego nie robią na standardowej lekcji. No i tutaj przede wszystkim oni trenują miękkie kompetencje myślę coś co im w przyszłości dużo bardziej się przyda niż taka twarda wiedza, którą teraz każda AI w ciągu kilku sekund im wyrzuci. E więc oni tutaj trenują współpracę trenują komunikację trenują no przede wszystkim dogadywanie się jakieś wypracowywanie kompromisów.

No a nie ukrywajmy dzisiaj no na tym stoi cały fundament jakby pracy jednego człowieka z drugim tak że my musimy się w grupach jakoś dogadywać i nie ma po prostu czegoś takiego, że ktoś jest od wszystkiego tak każdy ma swoją działkę.

Redaktor Bartosz Święciński: To co pan przed chwilą powiedział, czyli to w czym ludzie mogą wygrać ze sztuczną inteligencją to są właśnie te kompetencje miękkie. To rozumiem, że szkoła wychodzi też u was trochę naprzeciw temu co czeka nas właściwie już w niedalekiej przyszłości.

Paweł Andryszak: To znaczy powiem panu tak no jakby moje dzieciaki z drużyny też muszą na pewno iść w stronę technologii, bo wiele elementów które kiedyś robiliśmy na tokarce teraz robimy na drukarce 3D prawda? Więc te wszystkie elementy które teraz robimy też muszą iść w tą stronę.

Natomiast tutaj w tym projekcie jest tak, że sztuczna inteligencja nam do niczego się nie przyda, bo to są po prostu rzeczy, które trzeba wytworzyć a nie odtworzyć skserować z jakichś istniejących rozwiązań. Więc wszystkie rozwiązania, na olimpiadzie które są tworzone na podstawie czegoś dajmy na to nie wiem no ktoś przyjeżdża i robi coś, co widział na YouTubie tylko to zostało jakoś wzmocnione albo coś co widział w filmie tylko zostało to jakoś tam przekonwertowane.

No to sędziowie też przecież jest ich taka ilość i tyle wszyscy wychowaliśmy się na tych samych filmach znamy tych samych youtuberów czytamy te same książki więc jest pewna powtarzalność prawda? Natomiast stworzenie czegoś twórczego a nie odtwórczego jest bardzo trudne i sztuczna inteligencja na razie z tym sobie słabo radzi.

Redaktor Bartosz Święciński: To wy jako szkoła trochę odchodzicie od tego szlaku, który mi się przynajmniej kojarzył jak ja się uczyłem ze szkołą, czyli schematyczne myślenie musisz wejść w pewne ramy, żeby przedmioty zaliczyć jakaś twoja kreatywność odstępstwo od normy kończyło się najczęściej tym, że miałeś odpowiedź nie dyskutuj uwaga minus albo jedynka.

Paweł Andryszak: No tutaj jest dokładne odwrócenie tego schematu, o którym pan redaktor powiedział, czyli my mamy tutaj jakby premiujemy coś co jest niestandardowe nieszablonowe coś co jest twórcze coś czego nie widzieliśmy nigdy wcześniej i to jest premiowane a coś co jest kopią czy coś co jest wyuczone w jakiś sposób, bo już widzieliśmy to x razy no to jest raczej słabo punktowane prawda? Czyli tutaj, aby na lekcji otrzymywać oceny wysokie to oni muszą być twórczy, czyli muszą wyjść ze swojej strefy komfortu.

No i od klasy pierwszej już pracują ze mną na scenie pracują scenicznie w dramie w pantomimie muszą się wypowiadać publicznie więc to też daje im dodatkowe takie umiejętności, których no na normalnej lekcji trudno by było wypracować, bo program musi lecieć do matury trzeba się przygotować a ja tutaj mam bardzo duży komfort, ponieważ ta elastyczność, którą otrzymałem dzięki temu, że mogę uczyć w takiej szkole jest naprawdę wysoka.

Redaktor Bartosz Święciński: A myśli pan, że jest to droga, którą może podążać większość szkół w Polsce? Czy to cały czas będzie jakiś margines?

Paweł Andryszak: Niestety oczywiście, że tak, bo jeżeli mówimy tutaj na przykład o województwie podlaskim prawda no to w momencie, kiedy był 2016 rok ja na olimpiadę jeździłem sam z drużyną no teraz potrzebujemy dwóch autokarów, żeby pojechać z naszymi dziećmi na olimpiadę więc to się można powiedzieć rozrasta.

My co roku szkolimy kolejnych nowych trenerów i projekt jest w fazie intensywnego rozwoju. Co prawda covid dał nam trochę popalić, bo trudno było kreatywnie pracować z drużynami online, bo to nie dało się tego jakoś specjalnie przeorganizować, bo jednak rzeczy trzeba po prostu fizycznie zbudować i później to zaprezentować więc to nam dało trochę w kości.

Wiele drużyn po prostu przestało istnieć natomiast teraz już projekt się odradza. A przez to, że co roku szkolimy nowych trenerów to oni idą do swoich placówek rozwijają projekt. A dla mnie osobiście najważniejsze jest to, że ten projekt jest rozwijany od przedszkoli także są różne poziomy wiekowe mamy poziomy wiekowe 1 2 3, czyli tak jak mamy w polskiej szkole klasy 1-3 później 5-8 tak? I później liceum i poziom uniwersytecki, czyli już na studiach.

Ale dla mnie najważniejsze jest to, że są "wschodzące gwiazdy", dzieciaczki z przedszkola, które też przyjeżdżają na olimpiadę się pokazać oczywiście one nie są oceniane one tylko przyjeżdżają for fun, ale jest to dla mnie coś wyjątkowego tak gdzie, gdy jesteśmy w Stanach Zjednoczonych no to na olimpiadzie widzimy tych drużyn kilkadziesiąt drużyn w poziomie "wschodzących gwiazd".

U nas jest to na razie jeszcze nie w tak dużej skali, ale już zaczynamy i to idzie do góry.

No i właśnie czytam, że pan otrzymał nagrodę specjalną za całokształt pracy na rzecz rozwoju kreatywności w Polsce.

Redaktor Bartosz Święciński: Tutaj gratulacje składam.

Paweł Andryszak: Dziękuję bardzo. No jest to dla mnie wyjątkowa nagroda. To jest nagroda ducha DI.

I to jest nagroda za to, że pomimo różnych kłótni, które tutaj szły z różnych stron tak że no sam pan rozumie, że w tej skostniałej strukturze nagle trzeba coś zrobić inaczej trzeba nie siedzieć w sali tylko wyjść na korytarz wyjść przed szkołę dzieci np. czasem zwolnić z różnych lekcji, ponieważ w tym czasie mają wyzwania.

W czasie matur jedziemy na obóz, kiedy normalnie powinniśmy być na maturze jako obserwatorzy więc to też wymagało bardzo dużej elastyczności dyrekcji i tu chylę czoła mojej pani dyrektor która pozwoliła mi się tak rozwinąć.

No i ta nagroda jest po prostu, pomimo że dla mnie to tak naprawdę dla całej społeczności kreatywnej na Podlasiu, bo my się bardzo intensywnie rozwijamy.

Redaktor Bartosz Święciński: Czyli ten mur taki o którym pan mówi o tej skostniałości instytucji jednak trochę zaczyna upadać już, że będzie coraz więcej możliwości właśnie takie kreatywne działanie?

Paweł Andryszak: Tak myślę, że na pewno to głównie idzie z góry taki przykład, bo przecież nasze Ministerstwo Edukacji odmienia przez wszystkie przypadki słowo kreatywność więc my jesteśmy tutaj na pierwszej linii frontu i my to co było w planach ministerstwa od kilku lat teraz realizujemy.

Czyli szkoła nie może być taka jak była 40 lat temu tylko szkoła musi iść naprzód musimy podpatrywać patrzeć na to co robią inne kraje to co jest błędem nie powtarzać tych błędów uczyć się na tych błędach a co widzimy, że daje efektywne działania i dobre rezultaty od tego powinniśmy się uczyć i realizować je w polskich szkołach.

I projekt Destination Imagination który został niemalże ponad 20 lat temu sprowadzony do Polski trafił tutaj na podatny grunt, bo Polacy wiemy, że są bardzo kreatywni i mamy ogromne sukcesy naukowe potrafimy przekuć to właśnie w sukces polski, gdzie możemy się zaprezentować na arenie międzynarodowej.

Redaktor Bartosz Święciński: Jeżeli chodzi o międzynarodowość no jedziecie do Stanów Zjednoczonych finały domyślam się, że są ogromne koszty. Może szkoła sponsoruje? Może sponsora macie? Jak u was wygląda kwestia finansowania?

Paweł Andryszak: Koszt wyjazdu do USA na Global Finals biorąc pod uwagę licencje przeloty zakwaterowanie całość kosztuje około 10-12 tysiąc zł za jednego członka drużyny.

Domyśla się pan redaktor, że szkoła nie ma możliwości pokryć takich kwot, bo mając siedmiu członków drużyny widzimy jaki koszt lekko poniżej 100 tys. zł więc szkoła robi co może np. Rada Rodziców sponsoruje nam przejazd tam i z powrotem więc mamy komfort.

Współpracujemy z różnymi firmami, które za szkolenia kreatywności sponsorują nas i dofinansowują. Sponsorami strategicznymi są prezydent miasta Białegostoku oraz marszałek województwa podlaskiego dzięki nim ta kwota topnieje a rodzice dokładają swoje środki, ale nie jest to kwota, której byśmy nie przeskoczyli.

Dzięki podlaskim firmom instytucjom możemy zrealizować wyjazd, a jedziemy już po raz trzeci do Stanów, więc da się zrobić.

Redaktor Bartosz Święciński: Na co samorząd powinien układać pieniądze, jeśli nie właśnie na taki cel?

Paweł Andryszak: To chyba jedna z najlepszych idei, jaka może być.

Redaktor Bartosz Święciński: Jedziecie tam po zwycięstwo czy raczej po przygodę?

Paweł Andryszak: Olimpiada ma to do siebie, że gdziekolwiek byliśmy zazwyczaj na podium, ale USA to crème de la crème najlepsi z najlepszych z całego świata każdy stan ma eliminacje regionalne więc tam jest niesamowicie wysoki poziom tych wyzwań kreatywnych.

Projekt rozwija się długo rodzice mają dzieci, które są już po projekcie więc sytuacja trochę inna niż u nas, ale pokazaliśmy wielokrotnie, że jesteśmy nad wyraz kreatywni mam nadzieję, że jedziemy tam po zwycięstwo stawka wysoka, ale damy z siebie wszystko, żeby wygrać.

Warto podkreślić, że nie ma żadnych nagród materialnych – nie jadą tam po laptopy namioty czy talony tylko mają świadomość sprawstwa – mamy pojechać zrobić swoje zadanie najlepiej jak potrafimy i wygrać.

Redaktor Bartosz Święciński: Kiedy odbędą się finały?

Paweł Andryszak: Między 22 a 24 maja w Kansas City Convention Center będziemy walczyć właśnie z wyzwaniem drużynowym prezentując zmodernizowane zadanie, które zdobyło pierwsze miejsce zarówno w Turcji jak i Polsce oraz będziemy mieli "wyzwanie na już" czyli krótkie szybkie zadanie, którego nie znamy wcześniej, lecz realizujemy dużo takich wyzwań tygodniowo więc jesteśmy dobrze przygotowani.

Redaktor Bartosz Święciński: Pozostaje trzymać kciuki i mam nadzieję porozmawiać po finale już ze zwycięskim nastrojem.

Paweł Andryszak: Dziękuję bardzo do widzenia.